Literatura włoska – Święty Franciszek z Asyżu – Rola Świętego Franciszka z Asyżu w rozwoju literatury włoskiej
Luca Giordano, Public domain, via Wikimedia Commons
Święty Franciszek z Asyżu (1181/1182–1226) był jedną z najważniejszych postaci kształtujących wczesną literaturę włoską. Jako założyciel zakonu franciszkanów i autor dzieł o głębokim znaczeniu religijnym, odegrał kluczową rolę w rozwoju literatury średniowiecznej. Jego twórczość miała ogromny wpływ na kształtowanie języka włoskiego oraz duchowość epoki.
Kontekst historyczny i duchowy
Święty Franciszek żył w czasach intensywnych przemian społecznych i duchowych. XIII wiek był okresem wzrostu znaczenia miast, rozkwitu handlu oraz rozwoju nowych form religijności. Jego przesłanie prostoty, pokory i miłości do stworzenia stało w kontrze do materializmu i hierarchii kościelnej tamtych czasów. Franciszek promował życie w ubóstwie, co znalazło odzwierciedlenie w jego pismach.
„Pieśń słoneczna” – arcydzieło literatury włoskiej
Jednym z najważniejszych dzieł Świętego Franciszka jest „Pieśń słoneczna” (wł. *Il Cantico delle Creature*), napisany w dialekcie umbryjskim. Ten utwór poetycki jest uznawany za jedno z pierwszych dzieł literatury włoskiej napisanych w języku ludowym, a nie po łacinie. „Pieśń słoneczna” to hymn pochwalny na cześć Boga i stworzenia, wyrażający jedność człowieka z naturą.
- Forma: Utwór jest napisany w formie hymnu, co odzwierciedla jego charakter religijny i liturgiczny.
- Tematyka: Franciszek wychwala słońce, księżyc, wiatr, wodę, ogień i ziemię jako dary Boże.
- Język: Prostota i melodyjność języka sprawiają, że utwór jest dostępny dla szerokiego grona odbiorców.
Wpływ na literaturę włoską
Twórczość Świętego Franciszka miała znaczący wpływ na rozwój literatury włoskiej. Jego użycie języka ludowego otworzyło drogę dla późniejszych pisarzy, takich jak Dante Alighieri, Giovanni Boccaccio i Francesco Petrarca, którzy również zaczęli tworzyć w języku ojczystym. Franciszek swoim stylem przesłania harmonii z naturą i prostoty inspirował zarówno duchownych, jak i świeckich pisarzy.
Dziedzictwo duchowe i literackie
Święty Franciszek z Asyżu jest nie tylko postacią religijną, ale także literacką ikoną Włoch. Jego dzieła, choć nieliczne, mają ogromną wartość duchową i literacką. Ideał prostoty, który reprezentował, znalazł odbicie w wielu późniejszych utworach literackich oraz w duchowości europejskiej.
Znaczenie dla współczesności
Jego przesłanie ekologiczne oraz duchowe jest dziś szczególnie aktualne. Papież Franciszek, który przyjął jego imię, wielokrotnie odnosił się do wartości reprezentowanych przez Świętego Franciszka, zwłaszcza w encyklice *Laudato si’*, która nawiązuje do „Pieśni słonecznej”.
Podsumowanie
Święty Franciszek z Asyżu pozostaje jednym z najważniejszych literackich i duchowych symboli Włoch. Jego twórczość nie tylko wpłynęła na rozwój języka włoskiego, ale również ukształtowała sposób, w jaki ludzie postrzegają relację między człowiekiem, Bogiem i naturą. Dzięki swojej prostocie i uniwersalności jego dzieła są aktualne i inspirujące także w XXI wieku.
l Altissimu, onnipotente, bon Signore,
2 tue so’ le laude, la gloria e l’honore et onne benedictione.
3 Ad te solo, Altissimo, se konfano,
4 et nullu homo ène dignu te mentovare.
5 Laudato sie, mi’ Signore, cum tucte le tue creature,
6 spetialmente messor lo frate sole,
7 lo qual’è iorno, et allumini noi per lui.
8 Et ellu è bellu e radiante cum grande splendore:
9 de te, Altissimo, porta significatione.
10 Laudato si’, mi’ Signore, per sora luna e le stelle:
11 in celu l’ài formate clarite et pretiose et belle.
12 Laudato si’, mi’ Signore, per frate vento
13 et per aere et nubilo et sereno et onne tempo,
14 per lo quale a le tue creature dài sustentamento.
15 Laudato si’, mi’ Signore, per sor’aqua,
16 la quale è multo utile et humile et pretiosa et casta.
17 Laudato si’, mi’ Signore, per frate focu,
18 per lo quale ennallumini la nocte:
19 ed ello è bello et iocundo et robustoso et forte.
20 Laudato si’, mi’ Signore, per sora nostra matre terra,
21 la quale ne sustenta et governa,
27 et produce diversi fructi con coloriti flori et herba.
23 Laudato si’, mi’ Signore, per quelli ke perdonano per lo tuo amore
24 et sostengo infirmitate et tribulatione.
25 Beati quelli ke 'l sosterrano in pace,
26 ka da te, Altissimo, sirano incoronati.
27 Laudato si’, mi’ Signore, per sora nostra morte corporale,
28 da la quale nullu homo vivente pò skappare:
29 guai a’cquelli ke morrano ne le peccata mortali;
30 beati quelli ke trovarà ne le tue sanctissime voluntati,
31 ka la morte secunda no 'l farrà male.
32 Laudate e benedicete mi’ Signore et rengratiate
39 e serviateli cum grande humilitate.
